NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP – ( Thầy giáo Nguyễn Văn Ngọc )

Tháng Ba 24, 2016 6:53 chiều

I/ ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN

          Giáo dục tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân,có nhiệm vụ xây dựng và phát triển tình cảm đạo đức, trí tuệ , thẩm mĩ và thể chất của trẻ. Là bậc học phổ cập phát triển, tạo tiền đề để thực hiện “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài”. Tính phổ cập ở đây buộc trẻ em khi học xong bậc tiểu học phải đạt được những yêu cầu tối thiểu làm cơ sở cho sự phát triển toàn diện nhân cách,khả năng học tập suốt đời …Ngay từ những lớp đầu cấp tính dân tộc, tính hiện đại,tính nhân văn và dân chủ được thể hiện trong nội dung giáo dục tri thức lịch sử địa lí đất nước, bài văn,bài thơ của ông cha , lối sống văn minh, tình cảm cao thượng,truyền thống tốt đẹp của dân tộc . Trong phương pháp dạy học và giáo dục theo hướng tích cực lấy học sinh làm trung tâm nên không thể dựa trên sự cưỡng chế từ bên ngoài, từ bên trên. Vì thế giáo dục ở tiểu học phải triệt để tôn trọng nhân cách của học sinh, coi trọng nội lực thúc đẩy hoạt động học của học sinh , đồng thời những hoạt động chân tay , hội họa , trò chơi, hát , múa phải có một vị trí xứng đáng trong học đường . Nó giúp trẻ lĩnh hội được những khái niệm khoa học , kĩ năng ,kĩ xảo được chọn lọc từ nền văn minh hiện đại. Nhờ vậy kết thúc bậc học tiểu học bên cạnh sự nắm vững tri thức kĩ năng  , kĩ xảo do chương trình bậc học quy định , các em còn phải biết cách học để khi lên học ở các lớp trên sau bậc học dùng cách học đã được hình thành đó như một công cụ chiếm lĩnh tri thức cao hơn . Vì lẽ đó ngoài việc dạy học chương trình nội khóa thì hoạt động ngoại khóa cũng giữ một vị trí hết sức quan trọng cho toàn bộ sự hình thành nhân cách con người và sự sáng tạo của học sinh .

     Khác với hoạt động học hoạt động vui chơi không mang tính chất bắt buộc bởi vì vui chơi không tạo ra sản phẩm . Hoạt động vui chơi mang tính tự nguyện rất cao, có vui thì mới có chơi ,mọi cưỡng bức áp đặt đều dẫn đến sự phá hoại trò chơi . Do đó người giáo viên chỉ hướng dẫn ,tổ chức , gợi ý đan xen ,biến những yêu cầu giáo dục thành nội dung của hoạt động vui chơi một cách hài hòa. Vui chơi với nội dung tốt , lại được tổ chức hợp lý đúng cách , đúng lúc ,không xâm phạm vào thời gian học thì hoạt động vui chơi ngoài tác dụng nghỉ ngơi còn có tác dụng phát triển năng khiếu , tính tình, sở thích…của các em . Thông qua hoạt động vui chơi học sinh nắm được cung cách cư xử giữa người với người , các quy tắc đạo đức, cung cách làm việc thái độ thật thà , tinh thần tập thể tính sáng tạo …hoạt động vui chơi còn phát triển ở các em khả năng ghi nhớ , trí tưởng tượng , cá tính , lòng dũng cảm, sự kiên trì, sức lao động dẻo dai…Vì vậy đối với học sinh tiểu học ngoài học tập nhu cầu chơi là vô cùng cần thiết với các em sau những giờ học căng thẳng và được các em tiếp nhận một cách tích cực.Chúng ta thử tưởng tượng nếu học sinh đến trường chỉ làm mỗi nhiệm vụ học tập, một điều tất yếu xảy ra khi vào giờ học các em sẽ không tập trung học tập , khả năng tiếp thu bài giảm sút và đương nhiên chất lượng giáo dục sẽ thấp xuống dẫn đến các em sẽ chán đi học .

            II/THỰC TRẠNG

          Hiện nay ngành giáo dục ngoài việc chỉ đạo giảng dạy theo nội dung chuẩn kiến thức kỹ năng bậc tiểu học, còn phát động nhiều phong trào thi đua dạy tốt học tốt trong đó có phong trào xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực với nhiều hoạt động ngoại khóa rất bổ Ých. Tuy nhiên để thực hiện một cách đồng bộ và mang lại hiệu quả cao thì không phải trường tiểu học nào cũng làm được . Do điều kiện cơ sở vật chất của các trường xây dựng chưa đồng bộ,trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động ngoài giờ lên lớp còn thiếu nhiều. Một số ít trường ban giám hiệu chưa thật sự quan tâm đến hoạt động ngoại khóa. Giáo viên làm công tác đội chưa được đào tạo chuyên môn bài bản, khả năng tổ chức các hoạt động phong trào còn hạn chế. Các nội dung hình thức hoạt động của các trường còn nghèo nàn , đơn điệu  , đôi khi mang tính hình thức chiếu lệ. Đây là những lý do cho thấy chất lượng hoạt động ngoài giờ lên lớp ở các trường tiểu học hiệu quả đem lại chưa cao. Từ những cơ sở nêu trên cũng như thực tế của đơn vị trường tiểu học Hoµnh S¬n thực hiện được trong những năm gần đây. Tôi đề xuất một số biện pháp:“Nâng cao chất lượng hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường tiểu học hOÀNH SƠN” như sau :

            III/ CÁC GIẢI PHÁP: đã thực nghiệm trong quá trình công tác

   1.Đầu tư xây dựng cơ sở vật chất , trang thiết bị :

      – Tham mưu cho các cấp chính quyền , ban đại diện hội cha mẹ học sinh từng bước chỉnh trang trường lớp, môi trường sư phạm xanh , sạch , đẹp . Có cây xanh sân trường nhằm tạo cảnh quang và bóng mát cho các em vui chơi. Cơ sở vật chất đáp ứng nhu cầu giảng dạy và học tập , đặc biệt là tủ đựng dụng cụ giảng dạy và học tập của lớp nhằm giúp các em hạn chế việc mang các dụng cụ học tập cồng kềnh, ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển thể chất của các em .

     – Công tác giảng dạy có sự hổ trợ của công nghệ thông tin , nhà trường cần có ít nhất một phòng với đầy đủ máy móc để giáo viên có điều kiện thiết kế một số giờ dạy có trực quan bằng phim ảnh động và âm thanh ghi lại một số câu nói của các danh nhân …Nhằm kích thích sự phát triển tư duy cho các em , tránh được sự nhàm chán trong việc lĩnh hội các kiến thức có liên quan đến vấn đề xã hội , khoa học tự nhiên …

     – Nhà trường thực hiện tốt các bảng biểu trang trí lớp đúng theo yêu cầu của phụ lục. Giáo viên các khối lớp cần chú trọng việc hướng dẫn học sinh tham gia bảo quản tốt các vật dụng trong lớp , trang trí cây xanh , góc trưng bày sản phẩm của các tập thể, cá nhân đạt được trong học tập, tạo không gian lớp học hài hòa thoáng mát vui mắt . Yêu cầu này rất cần thiết vì học sinh tiểu học thích đi học khi các em thấy thầy cô ăn mặc đẹp hơn bố mẹ chúng , trường lớp phải đẹp hơn nhà chúng .

     – Trang bị tốt hệ thống phát thanh măng non trong giờ chơi , giúp các em có điều kiện tiếp cận một số ca khúc ở thể loại dân ca , đồng dao…Góp phần hình thành nhân cách , phát triển văn hóa bản sắc dân tộc cũng như yêu thích một số trò chơi mang tính dân gian trong mỗi các em . Các đơn vị có sân chơi bằng bô tông có thể thiết kế một số bàn cờ ô ăn quan dưới các bóng cây để học sinh chơi lúc rảnh rổi .

    – Ngoài các trò chơi vận động tay chân việc đọc sách cũng là một nhu cầu rất cần thiết và hấp dẫn . Nhiều người nhầm tưởng học sinh tiểu học không thích đọc sách nhưng hoàn toàn ngược lại . Vì thế ngoài việc nhà trường mua sắm bổ sung thường xuyên các đầu sách thiếu nhi,truyện Kim Đồng , báo thiếu niên nhi đồng…Có thể vận động các em đóng góp truyện, sách cũ đã qua sử dụng làm phong phú thêm các thể loại ở tủ sách dùng chung .

    – Trang bị đầy đủ ghế nhựa cho học sinh ngồi tham dự các buổi lễ do nhà trường tổ chức những buổi nói chuyện dưới cờ tạo quang cảnh đẹp , trật tự nề nếp .

  1. Lập kế hoạch phân công người phụ trách :

       Để hoạt động ngoài giờ lên lớp trở thành nề nếp, Ban gi¸m hiÖu cần giao trách nhiệm trực tiếp cụ thể hóa nội dung kế hoạch tổ chức thực hiện hoạt động ngoài giờ cho phó hiệu trưởng đồng thời chỉ đạo cho tổng phụ trách phối hợp thực hiện trong suốt quá trình năm học .

    – Thông qua giáo viên chủ nhiệm , giáo viên bộ môn chọn những học sinh có năng khiếu trong các phong trào văn thể mĩ của nhà trường , bồi dưỡng thêm một số kỹ năng thi đấu, làm nồng cốt giúp nhà trường nhân rộng trong tập thể học sinh các lớp cũng như toàn trường và là đội chủ lực của nhà trường tham gia các phong trào do địa phương và ngành tổ chức .

    – Dựa vào nội dung giáo dục các ngày lễ lớn, các chủ đề đạo đức . Bộ phận chuyên môn và giáo viên tổng phụ trách xây dựng một số hoạt động phong trào như: Đố vui học tập , trò chơi dân gian , thi cắm hoa ,vẽ tranh…với nhiều yêu cầu khác nhau và phù hợp với từng lứa tuổi học sinh . Triển khai đến giáo viện chủ nhiệm các khối lớp phối hợp hướng dẫn các em tham gia . Từ đó hình thành ở các em kĩ năng phán đoán nhanh khi có dịp tham gia các hoạt động ngoại khóa có quy mô lớn do địa phương tổ chức trong các dịp nghỉ hè…

     – Giáo viên tổng phụ trách xây dựng lịch trực vệ sinh sân trường trước và sau giờ học ,cuối tuần phù hợp với khả năng đảm bảo vừa sức học sinh các lớp để các em tham gia tập lao động. Ban gi¸m hiÖu triển khai thực hiện nhằm đem lại hiệu quả cao nhất , làm cơ sở theo dõi đánh giá việc thực hiện công tác chủ nhiệm của giáo viên ,phong trào thi đua giữa các lớp .

    – Sau mỗi lần ngành tổ chức tập huấn công tác đội cho giáo viên tổng phụ trách . Ban giám hiệu cần nắm rõ những nội dung đổi mới chỉ đạo cho tổng phụ trách bổ sung kịp thời vào kế hoạch làm phong phú thêm các nội dung hoạt động kích thích các em tham gia tránh được sự nhàm chán .   

    – Tổng phụ trách cần sưu tầm một số mẫu chuyện có liên quan đến tai nạn giao thông , đuối nước ở lứa tuổi HS xảy ra trên địa bàn hoặc trên hệ thống thông tin đại chúng lồng ghép nói chuyện dưới cờ. Với mục tiêu giáo dục kĩ năng sống , kĩ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho các em cũng như những thao tác cứu người khi gặp sự cố xảy ra .

     – Để hổ trợ cho hoạt động học tập như truy bài đầu giờ . Tổng phụ trách cần xây dựng một chương trình hành động thật cụ thể và phân công cho các thành viên đội sao đỏ,giúp giáo viên chủ nhiệm kiểm tra việc thực hiện của ban cán sự lớp, cập nhật kết quả cho ban thi đua nhà trường làm cơ sở tuyên dương,nhắc nhở thúc đẩy phong trào đem lại hiệu quả cao nhất .

     – Phân công cho các em khối 4,5 cùng với nhân viên phục vụ thực hiện một số buổi dọn dẹp vệ sinh khuôn viên nhà trường. Với mục đích thông qua lao động , giáo dục các em biết quý trọng công sức lao động , góp phần tích cực vào việc thực hiện phong trào thi đua xây dựng trường học thân thiện do nhà trường phát động .

    3.Phối hợp với các lực lượng trong và ngoài nhà trường :

  1. Trong nhà trường :

       Ngoài việc xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện của bộ phận giáo vụ nhà trường . Mỗi giáo viên chủ nhiệm phải xây dựng kế hoạch riêng cho lớp mình, hướng dẫn tổ chức thực hiện, kiểm tra đôn đốc thường xuyên .

       Trong thực tế hiện nay vẫn còn hiện tượng sau giờ học giáo viên chủ nhiệm về văn phòng uống nước, còn các hoạt động trong giờ ra chơi của học sinh phó mặc cho tổng phụ trách đội nên hiệu quả giáo dục đem lại không cao. Vì thế trong giờ tập thể dục giữa giờ hay khi học sinh tham gia các hoạt động vui chơi,giáo viên chủ nhiệm cần phải trực tiếp đôn đốc hoặc có thể cùng tham gia với các em . Khi ấy các thầy cô thực sự là những người bạn lớn , gần gũi và thân thiện với các em, chắc chắn chất lượng sẽ tăng lên . Ngoài ra để các hoạt động phong trào của nhà trường thực hiện một cách đồng bộ và gặp nhiều thuận lợi cần có sự phối hợp tích cực của các ban ngành đoàn thể như : Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh, Đoàn thanh niên , Công đoàn …

  1. Ngoài nhà trường :

     Để việc phát triển năng khiếu,yếu tố về cộng đồng xã hội, truyền thống yêu nước của dân tộc cho các em một cách thường xuyên . Nhà trường cần phối hợp với chính quyền địa phương ,chi đoàn thanh niên các thôn , tổ chức cho các em tham gia một số hoạt động nhóm ca khúc hồng , công trình măng non làm sạch đẹp đường phố , chăm sóc người có công , di tích lịch sử địa phương…cũng như nhờ cựu chiến binh nói chuyện truyền thống trong các ngày lễ lớn như 30/4 và 22/12 .

     Giáo viên chủ nhiệm nên chú trọng việc thành lập các nhóm học tập theo từng khu vực thôn, xóm . Nhằm nắm bắt kịp thời những thông tin về sự chuyên cần hay các biểu hiện tiêu cực của từng cá nhân học sinh . Từ đó có biện pháp phối hợp với phụ huynh học sinh quản lý các em tốt hơn .

    4.Duy trì tổ chức thục hiện có nề nếp :

    Các hoạt động ngoài giờ lên lớp trong nhà trường nếu không duy trì , tổ chức thường xuyên có tính liên tục thì sẽ không có kết quả , đồng thời gặp rất nhiều khó khăn trong mỗi lần tổ chức phong trào . Vì thế để tạo một thói quen nề nếp ngay từ đầu ban hoạt động ngoài giờ , cần có những quy định hết sức cụ thể từng ngày, từng buổi , từng khâu công việc cho từng cá nhân ,tập thể lớp . Ban gi¸m hiÖu kiểm tra giám sát thường xuyên với thái độ cương quyết , dứt khoát ,giờ nào việc nấy đối với từng thành viên trong ban cũng như giáo viên chủ nhiệm các khối lớp

* Tổ chức các hoạt động vui chơi :

     Các hoạt động vui chơi triển khai đồng loạt trong nhà trường đối với từng cá nhân học sinh chẳng hạn như đá cầu , nhảy dây yêu cầu học sinh tự mua các dụng cụ tập luyện . Các hoạt động có quy mô lớn như : Thi đấu các trò chơi dân gian , văn nghệ  có nhiều thành viên tham gia . Nhà trường cần chủ động trang bị đầy đủ các vật dụng phục vụ vui chơi và tổ chức thành nhiều đợt trong năm nhân chào mừng các ngày lễ lớn như  20/ 11 ;  8 /3 và 26 / 3 …

* Vệ sinh trường lớp :

      Giáo viên chủ nhiệm cần bám sát lịch phân công trực nhật sân trường,theo dõi hướng dẫn học sinh thực hiện nghiêm túc và có trách nhiệm giữ gìn vệ sinh suốt buổi học. Trước giờ vào học nhắc nhở học sinh vệ sinh cá nhân nhằm hạn chế việc làm bẩn sách vở .

      Tổng phụ trách và các thành viên trong ban chỉ huy liên đội có kế hoạch giám sát cập nhật nội dung sổ thi đua liên đội và xử lý kịp thời những học sinh vi phạm tác phong , đồng phục cũng như vất rác bừa bãi .

* Về giáo dục đạo đức :

   Việc giáo dục đạo đức không chỉ thực hiện trong các giờ học chính khóa mà cần phải thực hiện ở mọi lúc,mọi nơi và mang tính kịp thời thường xuyên . Vì thế mỗi giáo viên phải là một tấm gương mẫu mực trong giao tiếp ,xưng hô để học sinh noi theo . Mỗi giáo viên chủ nhiệm cần có thái độ kiên quyết với những học sinh nói tục chửi bậy, đánh nhau . Học sinh tiểu học còn bé ít có biểu hiện xấu về đạo đức song cần có biện pháp ngăn chặn kịp thời, nhất là thời gian các em không đến trường cần có sự kết hợp giáo dục của gia đình . Thực tế hiện nay ở một số gia đình có những biểu hiện đạo đức không lành mạnh, bố mẹ , anh chị nói năng thiếu văn hóa hoặc có những hành vi việc làm vi phạm đạo đức như đánh chửi nhau trước con cái , bài bạc … Lưu ý với những học sinh con em các gia đình trên giáo viên có thể gặp gỡ  riêng các thành viên trong gia đình trao đổi nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của gia đình tới các em . 

* Về hoạt động Đội thiếu niên, nhi đồng :

    Tổng phụ trách cần bám sát chủ đề , chủ điểm của hội đồng Đội huyện, nhà trường đề ra để xây dựng kế hoạch phù hợp cho từng thời điểm,đồng thời duy trì việc tổ chức thực hiện  từ các chi đội liên đội một cách thường xuyên. Cần gắn thi đua của lớp với thi đua của giáo viên. Vì ở bậc tiểu học mỗi thầy cô là một anh chị phụ trách và cũng là người trực tiếp chỉ đạo việc thực hiện mọi hoạt động của lớp. Hoạt động của sao nhi đồng ở các lớp 1,2,3 Tổng phụ trách cần triển khai đến từng giáo viên chủ nhiệm nắm, sắp xếp các sao trong lớp theo hình thức dãy bàn để tiện việc thi đua học tập. Ngoài ra để nâng cao một số kĩ năng sinh hoạt sao, tổng phụ trách cần có kế hoạch phân bổ mỗi lớp một thành viên trong ban chỉ huy liên đội, phụ giúp cho giáo viên chủ nhiệm trong các buổi sinh hoạt sao

   5.Kiểm tra đánh giá :

     Sau khi triển khai các hoạt động cần có kế hoạch kiểm tra đánh giá một cách nghiêm túc theo định kỳ công việc,đột xuất từng lớp, từng cá nhân,nhằm chấn chỉnh kịp thời những mặt còn hạn chế trong khi thực hiện , đây là chức năng cơ bản trong công tác quản lý , là yếu tố quyết định sự thành bại của kế hoạch .

            IV/HIỆU QUẢ DO SÁNG KIẾN MANG LẠI:

  Qua nhiều năm triển khai thực hiện các hoạt động ngoài giờ lên lớp của nhà trường luôn được đánh giá xếp loại tốt .

   – Về vệ sinh trường lớp cá nhân : luôn luôn sạch sẽ trong lớp ngoài lớp , bàn ghế trong phòng luôn luôn được kê ngay ngắn. Nhiều năm nay không có hiện tượng hỏng gãy bàn ghế.  Học sinh ăn mặc gọn gàng sạch sẽ ,  mặc đồng phục các ngày theo qui định thứ 2 , thứ 4, thứ  6 .

   – Về thể dục thể thao hát múa : 100% số học sinh thuộc các bài hát theo qui định , múa đều đẹp trong khi múa tập thể . Các kỳ thi thể thao nhà trường luôn có giải của giáo viên và học sinh . Giờ ra chơi các hoạt động vui chơi sôi nổi có nề nếp , nam đá cầu nữ nhảy dây . Các buổi ra chơi thứ hai, thứ tư, thứ sáu tập thể dục nhịp điệu và múa một bài . Thứ ba , thứ năm tập thể dục giữa giờ và múa một bài . Đầu buổi học và sau giờ ra chơi vào duy trì hát tập thể trước khi vào học .

   – Về hoạt động Đội và các hoạt động khác : Luôn thực hiện tốt nhiều năm và đạt giấy khen của huyện Đoàn và Tỉnh Đoàn .  – Từ kết quả của hoạt động ngoài giờ lên lớp , chất lượng giáo dục toàn diện của trường được xếp loại A, không có học sinh có đạo đức cần cố gắng .   – Hằng năm nhà trường tổ chức thành công hội diễn văn nghệ toàn trường:20/11, 26/3, 19/5…. với kinh phí thu được dùng mua sắm vật dụng trang bị cho hoạt động năm sau cao hơn năm trước,nhiều tiết mục được địa phương chọn biểu diễn cho những lần khai mạc hè 1/6 ….. .

    – Công tác giữ gìn vệ sinh khuôn viên trường trước và sau giờ học sạch sẽ ,100% các lớp đã thực hiện đưa cây xanh vào lớp học .

    – Xếp loại hạnh kiểm cuối năm đối với học sinh toàn trường đạt 100% không có trường hợp chưa đạt .

          *BÀI  HỌC  KINH NGHIỆM:

    Từ một số biện pháp trên có thể rút ra bài học thiết thực để: “Nâng cao chất lượng hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường tiểu học” như sau :

    – Hiệu trưởng nhà trường làm tốt công tác tham mưu với các cấp ủy Đảng , lãnh đạo ngành giáo dục các ban ngành đoàn thể tại địa phương, đại diện cha mẹ học sinh, nhằm tranh thủ kinh phí đầu tư cho cơ sở vật chất trang thiết bị nhà trường ngày một hoàn thiện .

    – Quan tâm , tạo mọi điều kiện thuận lợi từ nhân lực đến vật lực để mọi hoạt động phong trào của nhà trường được triển khai đồng bộ đúng kế hoạch đề ra .

    – Bộ phận chuyên môn và những cá nhân chịu trách nhiệm chính, cần xây dựng kế hoạch chi tiết đến từng nội dung công việc cho từng ngày, tuần,tháng tham mưu cho hiệu trưởng quán triệt đến toàn thể GV-CNV kịp thời hàng tháng thông qua buổi họp hội đồng .

    – Việc tổ chức các hoạt động phải đảm bảo tính thường xuyên và có sự định hướng cho những năm kế tiếp, có sự kết hợp giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường một cách đồng bộ .

    – Có kế hoạch kiểm tra giám sát thường xuyên nhằm phát hiện và chấn chỉnh kịp thời những mặt còn tồn tại . Sau mỗi lần kết thúc việc thực hiện một phong trào cần tổ chức tổng kết đánh giá rút kinh nghiệm , tuyên dương động viên kịp thời .

                                                           TÁC GIẢ : NGUYỄN VĂN NGỌC